maandag 15 juli 2013

Schetsen en Humor 143

hoofdstuk 5- SLOT.
Nou, deze schets viel heelemaal in het verkeerde potje. De directeur van de werf was over de rooie streep en er heeft beslist wat gewaaid want in het Maartnummer 1938 van ,,Onze Vloot" las ik : „Het is der Redactie gebleken, dat het artikel „De dringende Boodschap", uit het Januari-nummer van ,,Onze Vloot" verschillende qeemployeerden bij de Rijkswerf te Willemsoord minder prettig heeft getroffen. Het spijt ons ten zeerste, dat het stukje dit ongewenscht effect heeft gehad. De schrijver heeft een ,,marineverhaal" willen geven en geen oogenblik de bedoeling gehad critiek te leveren op 's Rijkswerf te Willemsoord."
Uit mijn pen dus nooit een ,,Marineschets", zei Vandersteng, tenzij ik heel, heel lang gepensionneerd ben. Bovendien de marineman van dezen tijd is zeer critisch. Hij weet z'n weetje. Ik heb 't niet willen zeggen, maar toen ik Mollema citeerde (zie bladz. 102), daar waar hij den admiraal van boord laat gaan en vijftien saluutschoten laat geven, daar is hij abuis, want een admiraal krijgt 19 saluutschoten als eerbewijs, terwijl... de marine omstreeks 1900 geen admiraals had, doch vice-admiraals, die 15 saluutschoten krijgen.
Neen, als je marineschetsen schrijver wil, moet je tegenwoordig wel dubbel uitkijken. Als je het wagen zou te vertellen, dat de ,,Willemien" in 1898 d'r eerste reis naar de West maakte met kolonel Te Veltrup als commandant en dat toen een deel van de bemanning dienst weigerde omdat ze rooie rijst te eten kreeg — is zoo'n verhaal nu zoo ongeloofwaardig ? — dan wordt je direct op je vingers getikt.
Dat je „Willemien" zegt inplaats van Hr. Ms. Pantserdekschip ,,Koningin Wilhelmina der Nederlanden", dat is nog daar aan toe. Maar dat je het schip z'n eerste reis laat maker in 1898 naar Westlndië, alhoewel het op 6 October 1894 voor 't eerst naar Oostlndië ging en overigens nooit in de West geweest is.... dat is te grijs.
Misschien heeft niet iedereen in de gaten dat je kolonel Te Veltrup als commandant laat optreden. Maar beslist is er wel een order de maats, die zeker weet — want hij was er aan boord — dat 't kolonel Zegers Veeckens was en dat Te Veltrup in 1898 nooit kolonel kon geweest zijn, omdat hij van de promotie 1887 is en als overste in 1913 op de „Van Speyk- commandant was. 0 zoo ! En wat die rooie rijst betreft, dat was in April 1918 nabij Ambon aan boord van de -Regentes", afgezien nog van het feit, dat ze in West-lndië geen rooie rijst hebben !
Neen, vertel mij maar niets. Probeer niet te fantaseeren en maak ,,geen ,mooie verhalen", tenzij je je aan de feiten houdt. Ik heb eens ,een prachtig verhaal gelezen van een thuisvarend schip, dat Nieuwediep was binnen gevallen, na een reis rond de Kaap de Goede Hoop, in een ruk van Kaapstad naar de thuishaven.
Het was meesterlijk geschreven en de bladzijden krulden van het zoute water, maar aan boord kreeg het verhaal een vernietigende critiek, omdat de schrijver de schuit met drie master en twee pijpen beschreven had, hoewel er in waarheid maar een schoorsteen tot trek van de ketels diende.
Dat klinkt nu allemaal wel heel erg eigen-gereid, maar correct is correct en je moet in marineschetsen marineschetsen geven en niet proobeeren den marineman bij den wind te brassen.
En wat de humor betreft ! ... Is de commandant die een hangbuikje heeft, grappiger dan een burgemeester met een dito vervetting rondom z'n achtste rib ? Is het geestig den matroos fen se ouwe tente, die 'm 'n erfenis heef naogelaoten" sprekend in te leiden alsof ze bij de marine een jordaansch dialect spreken of er een eigen marinetaaltje — en wat voor een dwaze — er op na houden ?"
,,Neen", zei ik als 'n schooljongen, die een afstraffing kreeg. „Nou dan", vergoeilijkte Vandersteng zijn uitval eenigszins, toen hij zag, ,,dat ik 't toch ook niet helpen kon", en legde z'n grove zware rechterhand gemoedelijk op mijn linkerschouder, zoodat ik doorzwikte : ,,Laten ze marineschetsen schrijver en humor plegen zooveel ze willen, maar later ze 't doen in het teeken van dezen tijd, waardoor de marineman losgemaakt wordt van het type, dat Justus van Maurik en A. Werumeus Buning — 60 jaar geleden notabene — in de harde koppen van het Nederlandsche volk heeft getimmerd. Daarmede zal men een eereschuld vervullen tegenover den marineman van heden, die geciviliseerd en gemoderniseerd, nochtans naar het nude en roemrijke voorbeeld van zijn collega's uit De Ruyter's tijd ook thans ,hun leven veil hebben voor 't lieve Vaderland".
Einde VanderSteng. serie no. 3 - Marine Schetsen en Humor. Door Albert Chambon

Geen opmerkingen :