Einde Niobe

Niobe logo
Ondergang van de Niobe de voormalige Hr. Ms. Gelderland - In woord - film - beelden
Niobe
Eind 1940 is Hr. Ms. Gelderland door de duitsers geconfisqueerd en omgebouwd tot luchtdoelbatterij. Omgedoopt tot "Niobe ging het schip voornamelijk dienst doen in de Oostzee". Daar werd het in 1944 na hevige luchtaanvallen van de Russen tot zinken gebracht.
Geschiedenis van de Gelderland als Niobe
klik voor groter Gelderland- klik voor Niobe groot klik voor groter
In 1939 werd het schip dat sterk verouderd was, na verwijdering van de kanonnen aangemeerd in Den Helder. De HR. MS. Gelderland is in 1940 door de Duitsers in beslag genomen en later omgebouwd tot een zwaarbewapend met nieuwe kanonnen en mitrailleurs tot luchtdoelartillerieschip. Het kreeg ook een nieuwe naam "Niobe" ze is in 1944 in dienst gesteld in de Finse Golf om andere schepen te beschermen.
Als gevolg van het Sovjetoffensief in juli 1944 waren de Finnen gedwongen geweest alle gevechtsvliegtuigen te verplaatsen naar de Karelische landengte. Kotka, dat geregeld werd aangevallen door Russische vliegtuigen was nu min of meer onbeschermd en de Duitsers, die nog steeds bondgenoten waren van Finland, probeerden dit te ondervangen door middel van de ´Niobe´.
De Vainamoinen Het schip voer naar de haven van Kotka, maar werd door de Russen aangezien voor het Finse oorlogsschip Väinämöinen, het door de Sovjets meest gevreesde schip van de Finse marine. Slechts enkele maanden later op 16 juli 1944 wordt de Niobe door een armada van 139 Russische bommenwerpers binnen tien minuten tot zinken gebracht in de Finse golf. Twee torpedo voltreffers vellen het laatste oordeel. Hierbij kwamen 70 opvarenden om het leven. Bij deze actie werden ook zes Russische vliegtuigen neergeschoten.
De Niobe was een Kriegsmarineschip, dat door Duitse zeelieden werd bemand. Zij was een Nederlandse oorlogsprijs, de vroegere beschermde kruiser Hr. Ms. Gelderland, gebouwd: 1898 ! Zelf hadden de Nederlanders haar als opleidingsschip gebruikt. In Duitse zeemanstaal was dit een "roestige oude emmer" ofwel een "drijvende doodskist !" Het zegt veel over de miserabele situatie van de Kriegsmarine dat zij dergelijke schepen in de dienst moesten nemen.
Als drijvende luchtafweergeschutbatterij, was ze misschien nog efficiënt, maar verder voor niets anders meer geschikt. De sovjets vielen aan met zeer zware krachten omdat zij in de veronderstelling verkeerden het Finse kustdefensieschip Väinämöinen, het sterkste schip van de kleine Finse marine te hebben geïdentificeerd.
De Vainamoinen Deze 3900 tonschepen hadden vier 25.4 cm kanonnen en acht 10.5 cm kanonnen elk en waren bijna kleine slagschepen (een typisch Baltisch soort schip, de Denen en de Zweden had gelijkwaardige schepen). Ilmarinen, het andere schip van deze klasse, was in September 1941 op een sovjetmijn gelopen met als gevolg het verlies van het het schip en vele mensenlevens.
De kanonnen van Väinämöinen konden een ernstig gevaar voor Sovjettroepen geweest zijn. Maar zij kwam nooit direct in actie tegen de Sovjets. Zij werd eigenlijk dichtbij Kotka gehouden en gecamoufleerd als laatste lijn in de kustverdediging, maar de Sovjets kwamen daar nooit achter vóór de wapenstilstand. De Väinämöinen was gestationeerd in Kotka om voor het grootste deel van de oorlog samen met een detachement van mijnenvegers en onderzeesejagers om barrières en mijnenvelden te leggen en om de Finse golf te bewaken.
Zo hadden de Sovjets goede redenen om van een schip van gelijkwaardige grootte en vorm te veronderstellen dat dit inderdaad Väinämöinen was.
Pech voor hen want zij elimineerden met al hun massale inzet van 139 vliegtuigen slechts een roestige oude emmer de Niobe onze voormalige Gelderland. De Väinämöinen overleefde de oorlog, maar moest aan de Sovjetunie als oorlogsherstellingen in 1947 „worden verkocht“.
Zij kreeg vervolgens de naam Vyborg en werd gebruikt hoofdzakelijk als artillerie opleidingsschip tot 1960. Er werd overwogen om het schip terug aan Finland te verkopen, maar gegeven zijn slechte conditie (en feit dat het) totaal verouderd was het werd afgedankt in 1962.
Dit was al tweede Niobe die door de Kriegsmarine binnen een jaar in dienst genomen is en die wordt verloren en beide oorspronkelijk van het zelfde bouwjaar waren. De eerste Niobe was de Joegoslavische opleidingskruiser Dalmacija, die de Kriegsmarine van de Italianen in September 1943 overnam. Dit schip was gebouwt door Duitsland in 1898 en maakte oorspronkelijk als Niobe deel uit van de Keizermarine. Later werd dit schip verkocht aan Joegoslavie.
Zo nam Kriegsmarine dit oude schip Dalmacija over en gaf het zijn oude naam terug. Deze Niobe was veel nuttiger dan de nummer 2, op zijn minst als escorteschip, en het was één van de weinig grotere schepen die beschikbaar was voor de Duitsers in Adriatische zee. Maar op 12 December 1943, slechts drie maanden nadat zij weer in dienst was als Niobe voor de Duitsers, werd zij getorpedeerd door Britse MTBs van de Dalmatische kust en zinkt. Het was onmogelijk om het schip te behouden, zodat werd het verlaten door haar bemanning.
DE AANVAL
De Vainamoinen De Sovjet-Unie staken veel energie in het opsporen van het Finse kustverdedigingsschip Väinämöinen met de bedoeling deze uit te schakelen en tot zinken te brengen.
Tijdens het grote Sovjet-offensief van 1944 probeerden de Sovjets de oorlog tegen de Finnen voor eens en voor altijd af te ronden. De Duitsers kwamen met steun voor de Finnen en brachten de AA-kruiser Niobe met zich mee, deze werd ingezet als versterking van de luchtverdediging voor Kotka, dit was een van der meest gebombardeerde steden van Finland.
Tijdens Sovjet-verkenningen vanuit de lucht dacht men dit grote schip ontdekt te hebben in de omgeving van de haven van Kotka. Men besloot om met grote kracht aan te vallen.
De Russische bommenwerpers en jachtvliegtuigen begonnen op 16 juli 1944 met de aanval op het vermeende Finse kustverdedigingsschip Väinämöinen. Dit schip bleek echter de Duitse Niobe te zijn en het bood hevige weerstand tegen de aanvallende vliegtuigen. (De ‘Väinämöinen’ lag ondertussen goed gecamoufleerd op plaats ergens in de buurt van Kotka) Negen vliegtuigen werden neergehaald voordat het schip werd geraakt door zeven bommen en twee torpedo's afkomstig van Sovjet-A-20 Havoc bommenwerpers.
De kanonnen van de Niobe bleven nog doorschieten terwijl zij al zinkende was in haar ondiep graf. Ruim honderd Duitse bemanningsleden van de Niobe verloren bij deze slag hun leven en ruim zeventig raakten zwaargewond. De Niobe Tot 1947 hebben de restanten van de ‘Niobe’, alias ‘Gelderland’, die gedeeltelijk boven water uitstaken, vlak voor de haven van Kotka gelegen, en geborgen door de Finse overheid en gesloopt in 1953.
Na de oorlog werden de Finnen gedwongen om de ;Väinämöinen’ aan de Sovjet-Unie te ‘verkopen’.
Voor deze aanval werd onderscheidingen toegekend aan de vliegers Rakov (zijn 2de Gouden Ster), Ponomarenko, Pavlov en posthuum aan Capt.Tikhomirov van een der Havocs waarvan de Sovjets er twee verloren in de strijd.
(Mogelijk staan er onvolkomenheden in dit verslag, in grote lijnen klopt het allemaal wel. Veel info is afkomstig van vrij vertaalde artikelen uit het verleden.)
De ondergang van de Niobe
Gelderland
01- de Hr. Ms. Gelderland zoals deze het beste bekend is
Niobe
02- de voormalige H.r Ms. Gelderland omgebouwd in 1943 door de Duitsers tot Niobe
Niobe
03- Een schaalmodel van de Niobe
Niobe
04- schaduwbeeld van de Niobe
Niobe
05- de Niobe op zee in de Finse golf
Niobe
06- het geheime aanvalsplan van de Russen
Niobe
07- de kaarten met de strategische gegevens 1
Niobe
08- de kaarten met de strategische gegevens 2
Niobe
09- de Niobe voor de kust van Finland
Niobe
10- de Niobe voor de havenstad Kotka
Niobe
11- de Niobe lijkt hier al geraakt te zijn
Niobe
12- de kust bij Kotka met herkenningspunten, op de achtergrond de Niobe
Niobe
13- de Niobe is een oud en traag schip en kan zich slechts langzaam verplaatsen
Niobe
14- de Niobe staat al in brand en weert zich danig en weet een aantal Russische vliegtuigen neer te halen
Niobe
15- nog meer inslagen treffen de Niobe
Niobe
16- de Niobe is reeds reddeloos verloren maar weet nog een aantal aanvallende Russische jagers neer te halen
Niobe
17- de Niobe is zwaar getroffen en er lijkt een ontploffing op het schip te hebben plaatsgevonden
Niobe
18- Zware rookwolken boven de Niobe
Niobe
19- vele inslagen volgen rond het zwaar gehavende artillerieschip
Niobe
20- De brandende Niobe gezien vanaf het vaste land
Niobe
21- een zware rookkolom stijgt op
Niobe
22- de Niobe drijft nog
Niobe
23- twee torpedo-inslagen brengen het definitieve einde voor de Niobe en onze voormalige Gelderland
Niobe
24- Het wrak van de Niobe voor de kust van Finland op de achtergrond de havenstad Kotka"
Niobe
25- De Finse Väinämöinen bijft onbeschadigd en overleefd WO2
Anker van Hr. Ms. Gelderland ?
klik voor groter Dit oude anker is uit zee geborgen in de Finse Golf ergens in de buurt van Kotka. Mogelijkerwijs is het afkomstig van de daar ten ondergegane Niobe welke daarvoor de Hr.Ms. Gelderland was. Helemaal zeker is dit echter niet want er zijn meerdere schepen tot zinken gebracht in de wateren rond Kotka. Het is daar bewaard in een museum wat aan de slag bij Kotka is gewijd. Mocht het echter zo zijn dat dit op waarheid berust dan is dit oude anker het laatst tastbare wat er nog over is van de oude Hr. M.s Gelderland